Gửi các ông chồng chê cơm vợ nấu.

Trước hết cần phải nói là cơm trong bài viết này chính là cơm có kèm thức ăn hàng ngày của mỗi gia đình và không liên quan hay bóng gió xa xôi gì với cái sự ví von cơm-phở thường tình của các ông. Sau nữa, bài viết cũng không phải là cách "mắng mèo quèo chó" để xả ấm ức đối với chồng nhà mà chỉ tập trung nói chồng... thiên hạ. Điều này rất công bằng dựa trên cơ sở thực tế là chồng tui khoái món ăn tui nấu, ông xã còn hào hiệp chia sẻ niềm đam mê đó bằng cách lôi kéo bạn bè về nhà cùng thưởng thức, điều này cũng không mấy dễ chịu đối với tui vì thiệt tình thì tui thấy tài nấu nướng của bản thân cũng không đáng tự hào. Nhưng vì thể diện của chồng mà tui đành gồng mình đảm trách. Vậy cớ gì tui lại gây thù chuốc oán với chồng thiên hạ trong cái vụ cơm nước hàng ngày của nhà người ta? Không, tui không phải là 1 mụ lê la buôn chuyện, tui chỉ đôi khi hơi bị xao lãng chuyện nhà mình mà để lọt vào tai những chuyện nhà người. Chỉ tại cái vách ngăn nhà công vụ mỏng quá, tại 2 ông chồng của 2 bên hàng xóm cứ thường xuyên đồng ca 1 điệp khúc cơm canh, tại ông bên trái thì đánh chửi vợ mỗi ngày vì không nấu cơm đúng giờ, tại ông bên phải rên rỉ suốt ngày về nỗi bất hạnh lớn lao là vì sao vợ người nấu ngon hơn vợ ta.Vậy nên tui mang một ám ảnh khôn nguôi về chuyện cơm canh của các ông chồng. Dấu hỏi to đùng thứ nhất: Tại sao các ông lại biến chuyện ăn uống  hàng ngày thành gánh nặng cũng hàng ngày cho người bạn đời yêu quí của mình?. Dấu hỏi thứ hai: Ai qui định rằng vợ thì phải nấu cơm và vợ thì phải nấu ngon?. Trăn trở lâu dài, tui tìm ra 1 giải pháp tối ưu cho 2 ông hàng xóm: Muốn ăn ngon và đúng giờ muốn ăn thì bỏ quách vợ mà kết hôn với đầu bếp giỏi. Nhưng nghĩ lại có vẻ cũng chưa ổn lắm.. Đầu bếp giỏi chưa chắc còn hơi sức và rỗi rãi thì giờ để hầu cơm canh đúng giờ cho các ông hàng ngày. Tốt hơn hết là cưới 1 nhà hàng. Đúng, đúng, nên tìm cưới 1 nhà hàng hợp khẩu vị và có tổ chức phục vụ tốt!...

Mùa nước nổi

I.
Con nước trườn lên
Khao khát liếm vùng cỏ non lú nhú
Đôi bờ xoãi rộng ra
Chới với những chuyến đò
Chới với nhớ mong
Con thòi lòi ghé hiên nhà nghiêng ngó
Giề lục bình lơi lả bíu nhau trôi
Cơn mây mưa cứ rượt đuổi theo nhau
Xối chưa sạch dấu bùn lầy chìm khuất
Trời kéo màn giấu mặt
Đất bải hoải nhũn ra
Nước chồm lên lùng sục khắp thịt da...
II.
Mùa nước nổi!
Lênh láng xóm nhà, lênh láng đời quê
Những con cá rô chiên giòn ôm nhau xoắn xuýt
Sẻ chia muối mặn gừng cay
Chờ tay người, so đũa nở trắng cây
Điên điển rụng giọt nắng vàng le lói
Và chiếc lá nhỏ nhoi trôi nổi
Em chống xuồng nhổ bông súng trên đồng
Tiếng thở dài buông giữa thinh không
Ai chết đó, xác thân vùi trong nước...
Mưa! Lại mưa như trút!..
Nước đầy rồi mà trời cứ đong thêm.
Trôi giạt
Lênh đênh
Những mảnh đời chìm trong nước nổi
Bắt ốc, hái rau, hàng rong, quà vặt...
Nào kiếp thương hồ
Nào người hạ bạc
Níu nhau trôi mãi về đâu?...

Chợ

Người rao bán tim gan toan chèo kéo

Kẻ cân đong khôn dại tính lỗ lời

Chị chanh chua léo nhéo mãi khàn hơi

Anh bòng bưởi lân la đà quen thói

Mặn mà ấy có khi phường mặt muối

Tanh hôi kia đâu riêng thứ cá ươn?

Kìa!... hàng hoa héo cánh vẫn còn hương

Gớm!... mắm tôm kín hơi mà cứ khắm

Cô nho nhỏ chào mời đùi cổ cánh...

Chú sồn sồn trả giá ức, phao câu ...

Đào, mận, lê mơn mởn ở đâu

Mận, cóc, ổi lăn tăn theo đó

Quýt, dù đỏ mấy thì vẫn quýt

Cam, dẫu sành chi mấy cũng cam

Người chen người, mua bán bán mua

Hàng đè hàng, bớt thêm thêm bớt

Ông ăn chả, chả cần bánh ướt

Bà xơi nem, nem thiếu vông non

Phở rồi cơm, cơm phở đều ngon

Heo hay bò, bò heo cũng vậy

Cái của ngọt phải che phải đậy

Thứ đồ chua càng mới càng giòn

Tranh nhau mua, tranh bán, tranh hơn

Chẳng chịu kém, chịu nhường, chịu thiệt

Cây cải tốt, rau răm cũng tốt

Ngò gai thơm, húng quế cũng thơm

Tay xách nách mang còn muốn lơm xơm

Cạn túi đuối chân chưa thôi chộn rộn

Tíu tít âm Bắc, Nam, Trung bộ

Giọng cay, chua, chát chúa, trong veo

Khổ qua đèo khèo đổ khổ qua đeo

Bầu nậm nhỏ nỏ nhầm nằm nhớ bậu
Ứa nước mắt bởi gừng cay xộc

Rát bờ môi khi muối mặn chằn

Vạch giỏ xem cho tận hết mặt hàng

Hỷ nộ ái ố bi hoan lạc

Ra khỏi chợ, ô hay, đầu đã bạc….

August - 2008

...

Đoản ca cóc nhái

Dân Nam bộ phần lớn bộc tuệch thật thà nghĩ gì nói nấy, dân ca Nam bộ cũng là thấy gì ca nấy. Nói vậy chợt có người vọt miệng sửa cho liền: Ê mậy, thiệt thà thì phải nghĩ gì nói gì mới đúng chớ?. Ừa, thì người ta sao tui vậy , í mà tui cũng sao luôn mà. Thôi kệ cái vụ gì gì nấy nấy sao sao vậy vậy. Nói tới dân ca Nam bộ, tui hăng hái nhảy vô hằng hà sa số những điệu lý mà bươi, mà ngâm rồi cứu. Hổng biết đầu tiên ai đặt tên cho thể loại này là “Lý” mà những bài ca truyền miệng từ các xó xỉnh xa xôi trên đất phương Nam dù cũ mèm đến nỗi câu từ xiêu lạc mỗi người nhớ 1 chút, hay nguyên xi mới rợi chỉ có 1 hậu duệ được truyền nguyên bản hát lên, tất thảy đều được thống nhất gắn một chữ “Lý” đằng trước tựa đề. Mà tựa đề thì đúng là “có sao nói vậy” (lại sao sao vậy vậy rồi đây). Thì nè: Lý cây bông thì rằng “Bông xanh bông trắng rồi lại vàng bông…”, Lý chim xanh cất cánh “Chim xanh bay vút chân mây…”, Lý cái phảng thì vung văng với“Anh này vác phảng đi đâu…”, Lý bánh canh lềnh bềnh những “Bánh canh con vắn con dài…”, Lý con cua thò thụt “Con cua quầy nó ở trong hang…”…..

Bất chợt, dưới chân tui có cái chạm nhẹ lành lạnh nhơn nhớt. À, con nhái! Trong mắt tui, con nhái luôn là hình mẫu của một vật thảm hại, bèo nhèo. Để coi nó muốn nói gì với tui đây?

Lý con nhái “Con nhái nó ở dưới thềm

Nó kêu tềnh huênh

Nó kêu toàng hoang

Nó kêu lốc cốc

Phải anh nói cho phải

Anh nói nàng đùa

Đặt tay vào dạ,anh khuấy chi nhọc, anh khuấy chi cực?

Anh ngồi chi đó? Anh mó chi đây?

Anh vỗ cái “chách”, anh quánh cái “bép”

Tay bắt lại đưa tay ra.”

Sao khó hiểu vậy cà? Hay là tui tối dạ hơn người xưa nên không hiểu được lời con nhái? Nhưng con nhái vẫn ngồi đó giương đôi mắt lồi ướt rượt nhìn tui như muốn khóc. Ờ thì  thiên hạ có vẻ không tôn trọng mày cho mấy (tao cũng vậy) nhưng một con nhái thì cần gì ai tôn trọng mà phải rầu rĩ như vậy chớ? Rồi tui cũng đập vỡ được một cái lẽ về nỗi buồn của con nhái. Bí mật về nàng nhái u sầu nằm ở chỗ …con cóc. Khác với truyền thống “có gì nói nấy” của các bài lý, Lý con cóc không hề nói về con cóc. Trong bài Lý con cóc , nhân vật chính “ngỏm” ngay từ đầu. Nó là như vầy:

“Cóc chết, nàng Nhái mồ côi bấy lâu

Chàng Hiu nó bèn đi hỏi, Nhái lắc đầu, nàng lại chẳng ưng.

Con Ếch ngồi ở sau lưng

Nó kêu(là kêu) cái “ẹo” biểu “Ưng cho rồi! Bậu chờ ai? Có ai chờ bậu? Bậu làm sao lấy chồng chẳng ham?”

Cóc chết, nàng Nhái ngồi than để tang

Chàng Hiu nó bèn an ủi, Nhái ngỡ ngàng lòng dạ xốn xang

Con Ếch ngồi ở trong hang

Nó kêu cái “quệt!” biểu “Ưng nó đi cho rồi!”

Tịch tình tang ớ tang tình tịch ớ tịch tình tang ớ tình tính tang”

Chỉ đọc thôi thì lời ca đã làm cho con Nhái rưng rưng , tui cũng cảm thấy bối rối vì đã cà kê một chuyện tế nhị như vậy. Nhưng hình như chủ đề này rất “hot” và đã “hot” như vậy từ khi Thượng đế tạo ra đàn ông và đàn bà. Và cũng hình như là tui rất tò mò nên đã ngồi nghe nhiều nhóm ca khúc bụi chuối , bờ sậy trình bày  bài Lý con cóc theo phong cách của mình ….

Lý Con cóc – nhóm ca khúc Bụi Chuối chuẩn bị biểu diễn.

Nhóm ca khúc Bụi Chuối là một nhóm có phong cách rất …bụi, trang phục “Nhất y, nhất quỡn”, không cần diêm dúa che đậy. Biên chế nhóm khi tăng khi giảm tùy theo thời tiết mưa nắng và thời điểm biểu diễn là ngày hay đêm. Nhóm gồm những anh Chàng Hiu và các Chàng khác đẹp trai ngang cỡ Chàng Hiu. Mồ ma anh Cóc lúc còn sống cũng là 1 thành viên tích cực của nhóm. Vì vậy việc biểu diễn bài Lý Con Cóc được nhóm đầu tư hết sức kỹ lưỡng coi như là tiết mục tưởng nhớ đồng đội thân yêu. Tuy vậy việc phân bè cho các giọng ca là không cần thiết vì phần lớn các ca sĩ của nhóm đã có giọng bè bẩm sinh (nghĩa là những lúc không cần bè hoặc không cố ý tách bè nhưng vẫn hát thành nhiều bè rất sáng tạo và tự nhiên), tài năng này hình thành nhờ quá trình luyện giọng trong bụi chuối ven sông, mà vùng sông nước Nam bộ thì bè chuối thông dụng lắm. Nhóm cũng khẩn trương và liên tục triệu tập lực lượng tại quán cà phê Bụi Cỏ và rải rác những quán Bụi,Bờ khác để phân tích ý nghĩa và xử lý bài ca một cách nghiêm túc và chuyên nghiệp, đúng như một nhóm nhạc nghiêm túc và chuyên nghiệp. Ễnh Ương cho rằng cần phải mời nàng Nhái lên sân khấu cùng show vẻ đau buồn xanh xao cho tiết mục thêm gây ấn tượng. Chàng Hiu nhất trí ngay vì Chàng là một nghệ sĩ chân chính nên sự hiện diện rất nhái của nàng Nhái sẽ làm  cảm xúc nghệ thuật trong chàng thăng hoa như pháo hoa đêm giao thừa vậy. Chẫu Chàng không nói gì, chỉ gật gù tâm đắc lời …bài ca. Chèn ơi, cái câu “Bậu làm sao lấy chồng chẳng ham?” sao mà hay quá, đúng quá, rất hiện thực phê phán! Vậy chớ đàn bà góa chồng nào mà không muốn lấy chồng lần nữa? Đây hẳn là thông điệp của tác phẩm gởi đến khán giả rồi! Và Chẫu Chàng quyết định tăng âm lượng tối đa cho câu ca đó đồng thời hét nhảy lên quãng 5 để nhấn mạnh chủ đề….

          Và nàng Nhái vẫn ngồi đó giương đôi mắt lồi ướt rượt nhìn quanh

Lý Con Cóc – nhóm Bờ Sậy thì thầm

          Nhóm Bờ Sậy là nhóm ca khúc nữ nổi tiếng về chiêu “Miệng-Lưỡi” với 2 ca sĩ chính Thằn Lằn và Rắn Mối. Thử hỏi ca sĩ nào không phải dùng miệng lưỡi? Bởi vậy trong giới dùng miệng lưỡi mà nhóm qui tụ được cả “Miệng Lằn-Lưỡi Mối” thì coi như uy tín ngất trời mây. Nhóm đã có nhiều pha trình diễn rất sáng tạo gây sóng gió sông hồ bờ bụi tùm lum dù đài khí tượng thông báo không hề có bão. Chỉ có 2 nữ ca sĩ ốm nhom và không cần mang theo con vịt nào nhưng nhóm đi đến đâu là tích cực biểu diễn phục vụ đến đó. Không cần sân khấu, không cần cát-sê, không cần tập dượt, chỉ cần một tí xíu cảm hứng cộng 1 vài khán giả là nhóm hoạt động ngon lành. Kỹ thuật hát mà nhóm thường sử dụng rất hiệu quả là hát đế và bè đuổi. Thằn Lằn đặc biệt yêu thích cách thể hiện nhẹ nhàng tinh tế nên đề nghị lần này nhóm sẽ hát rất thì thầm, thậm chí có lúc Thằn Lằn im lặng mà chỉ chặc lưỡi tiếc thương thôi. Quả là độc đáo! Rắn Mối rất vui lòng làm người lĩnh xướng. Vậy là người xướng kẻ phụ họa đầy đủ, còn chờ gì mà không thử nghe xem?

Mối   : Cóc chết rồi! Anh Cóc đẹp trai, tài năng, hào hiệp đã không còn

Lằn   :  Ôi, ôi, ôi, ui chao ơi!

Mối   :  Sao con Nhái kia không khóc? Sao con Nhái kia vẫn xanh không héo?

Lằn   :  Vì sao? Tại vì sao? Cớ vì sao?

Mối   :  Anh Cóc chết vì ăn nhằm con muỗi bị Sida! Người vợ ngu si không biết chọn muỗi cho chồng.

Lằn   : Con Nhái kia, con Nhái ngu si!

Mối   : Bây giờ con Nhái vẫn xanh

            Bây giờ anh Cóc đã thành cố nhân

Lằn   : Chậc, chậc... Than ôi!...

Mối   : Con Nhái đang nhìn ai bằng đôi mắt long lanh?
Lằn    : Nhìn ai? Nhái đang nhìn ai?...
Mối   : Con Nhái nghĩ tới ai khi ngồi một mình?
Lằn   : Nghĩ tới ai? Nhái nghĩ tới ai?...
Mối   : Con Nhái muốn gì trong đêm đầy tiếng muỗi vo ve?

Lằn  : Muốn! Muốn... vo ve vo ve à há, vo ve….

(Nàng Nhái không có vé để xem được tiết mục này)

Khúc phố đêm

Người điên hát nghêu ngao trên đường phố…

Khi màn đêm rủ xuống

Son phấn lem nhem trôi

Gương mặt đời nhợt nhạt

Tiếng rao khàn đặc

Cuộc sống mệt nhoài

“xực tắc” gõ vào cơn đói sôi sùng sục

Những bàn tay lùng sục

Bầu sữa đời teo tóp tím bầm...

Người điên hát nghêu ngao trên đường phố…

Em tóc rũ rượi buồn

Anh má gầy xám khổ

Thương mắt quầng vực sâu

Yêu môi khô máu đỏ

Những vết thương hồn loang lổ kéo da non...

Người điên hát nghêu ngao trên đường phố

Màn đêm khép lại

Những giấc mơ đè nặng mắt người…

Trên đường mưa rơi

Dạo này tôi ngang dọc giang hồ ghê quá. Mỗi ngày 2 lượt qua phà và cũng 2 lượt x 10 chiếc cầu đủ cỡ đủ kiểu của tuyến giao thông nông thôn miền tây. Dù tôi tự thấy mình cũng hay vu vơ lãng mạn lắm nhưng không lòng dạ nào để có thể ngâm nga rằng “Qua cầu ngả nón bên cầu. Cầu bao nhiêu nhịp dạ sầu bấy nhiêu” Đơn giản vì tôi đang đi honda với nón bảo hiểm sùm sụp trên đầu (ngứa đầu muốn điên cũng chẳng dám ngả nón ra mà gãi, làm sao mà ngả nón ra để sầu mộng với anh nào). Cảm xúc qua cầu của tôi chỉ đến mức liên tưởng đến chuyện qua cầu của dê trắng và dê đen. Sợ nhất là hôm đi dưới mưa. Còi xe tôi dễ bị tắt tiếng, cứ gặp nước mưa là em í xìn xịt hoặc tắc tị im hơi. Thế là tôi đành gánh vác luôn trọng trách hụ còi bằng cách dừng lại ở chân cầu rồi gào tướng lên “Xe qua cầu nghe…o!”. Nhưng đấy là kỷ niệm đau thương ngày trước của ngày trước. Hôm nay tôi quyết chẳng để chuyện đó lặp lại lần nữa. Trời vừa rỉ nước xuống là tôi tấp vào tìm chỗ lánh nạn ngay. Éo le sao lại đúng vào quãng đường toàn liếp mía rẫy khoai. Duy nhất lẻ loi 1 cái chòi lá lụp xụp ven đường. Kệ, trong thời điểm này thì chòi lá quí hơn khách sạn 5 sao. Ghé vào và chui vào thôi ta ơi! Chòi lá thấp tum hủm, tối mò mò, lạnh ngăn ngắt và vắng tẻo tèo teo. Nhưng người lịch sự trong tôi vẫn cứ tự động phát thanh  “ Có ai trong nhà không? Làm ơn cho tôi núp nhờ qua cơn mưa này nghen”. Cứ tưởng nói cho có nói vậy thôi chứ chủ nhà chắc đang còn đâu đó ngoài liếp mía. Nào ngờ góc nhà một giọng lào khào trả lời “Cô cứ ngồi đi, có ghế đó”. Nhìn kỹ vào chỗ vừa phát ra âm thanh, tôi thấy 1 đôi mắt sâu hoắm dưới một mớ bù xù xác xơ gần giống tóc. Thì ra đó là 1 bà lão Khơmer gầy gò và đen đến mức hòa lẫn trong bóng tối của căn nhà. Tôi sẽ sàng ngồi lên cái ghế duy nhất trong nhà, hết sức sẽ sàng vì cái ghế cũng không còn lại gì nhiều của một cái ghế. Nhưng rồi tôi cũng phải lê la quanh nhà vì mái nhà cũng chỉ là chút ít còn sót lại của một cái mái nhà mà thôi. Bà lão dường như rất yên tâm về khả năng tự xử của người khách năng động nên lại rụt sâu vào cái xó của mình và lim dim ngủ. Mưa đã nhỏ nhẹ hơn, chỉ rào rạt trên mái lá đều đều. Tôi nghĩ mình cũng sẽ ngủ nếu không phải lanh quanh tránh chỗ dột. Chợt có tiếng giãy đành đạch của một sinh vật tuyệt vọng nào đó ở phía cửa bếp. Người lịch sự trong tôi nhắc nhở rằng: “Không được nhòm vào bếp nhà người!” Nhưng tiếng giãy giụa cứ vang lên như lời kêu cứu âm thầm mà khẩn thiết. Và con mụ tò mò của tôi đã ghé mắt nhìn vào nơi xãy ra vụ án. Ôi trời! Nạn nhân bị xiên vào nhau thành một xâu dài nào: rắn, ếch, nhái, cóc…đang vật vã trên nền đất lầy nhầy bùn máu. Tấm liếp bị lôi đánh “soạt” , một cái đầu tóc lởm chởm sũng nước thò vào nhăn nhở cười chào “Cô đụt mưa hả cô?” Trên tay cậu nhỏ lăm lăm 1 cây chĩa nhọn hoắc xuyên ngang bụng 1 con rắn mối ngoắc ngoải. Mưa chỉ còn lưa thưa lất phất. Tôi đẩy xe ra đường và ngoảnh chào tạm biệt 2 bà cháu. Chỉ thấy loáng thoáng trong khung cửa một hàm răng trắng lóa và mớ tóc bạc xơ xác chênh chao.